ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು? ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ

ತಿರುಮಲದ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯು ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಭೂಮಿಗಿಳಿದ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣದವರೆಗೂ ಇದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದು ತಿರುಮಲ ಯಾತ್ರೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು? ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ
ತಿರುಮಲ
Image Credit source: Getty Images

Updated on: Nov 14, 2026 | 9:30 AM

ತಿರುಮಲ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾದ ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತಾರು ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ’ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದುದು. ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಈ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ.

ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ತೀರ್ಥದ ಉಗಮ:

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರೋವರವಲ್ಲ; ಇದು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಭೂಮಿಗಿಳಿದ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಥವು ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಸನಕ, ಸನಂದನಾದಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರಾಹ, ಪದ್ಮ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ವಾಮನ, ಸ್ಕಂದ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ತೀರ್ಥದ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

Loading...

ಕ್ರೀಡಾ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ:

ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಯಸಿದ ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯ ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗರುಡನು ವೈಕುಂಠದಿಂದ ‘ಕ್ರೀಡಾ ಪರ್ವತ’ವನ್ನು (ಇಂದಿನ ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟ) ತಂದನು. ಭಗವಂತನ ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ನೀರಾಲಿ ಮಂಟಪ:

ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಎಕರೆ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಈ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ‘ನೀರಾಲಿ ಮಂಟಪ’ವಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಸಾಳುವ ನರಸಿಂಹರಾಯರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ತದನಂತರ, ಪದಕವಿತಾ ಪಿತಾಮಹ ಶ್ರೀ ತಾಳ್ಳಪಾಕ ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಮಂಟಪದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರದ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿಡಲು 1972ರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಫಿಲ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಳೆಯ ನೀರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ ಆರತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ:

ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆರತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರೀವಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಾಹನ ಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗೆ ಭವ್ಯ ಆರತಿ ಬೆಳಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ‘ಸಹಸ್ರದೀಪಾಲಂಕಾರ ಸೇವೆ’ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆರತಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶನಿ ಸಾಡೇ ಸಾತಿ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ 5 ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವು!

ಸಕಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಂಗಮ ಮತ್ತು ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದ್ವಾದಶಿಯ ಮಹಿಮೆ:

ಪುರಾಣಗಳು ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ಸಕಲ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಂಗಮ ಮತ್ತು ಗಂಗಾದಿ ಪುಣ್ಯನದಿಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ (‘ಜನ್ಮ ನದಿ’) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ. ವರಾಹ ಮತ್ತು ವಾಮನ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಗಶಿರ ಶುದ್ಧ ದ್ವಾದಶಿಯ (ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದ್ವಾದಶಿ) ಮುಂಜಾನೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಜಯಕ್ಕೂ ಈ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗೂ ಇದೆ ನಂಟು:

ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ವಾನರ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಗೆ ಬಂದು ಈ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರವೇ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸೀತಾಮಾತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ನಾವು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ “ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ” ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ತಿರುಮಲ ಯಾತ್ರೆಯು ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ 

ಅಕ್ಷತಾ ವರ್ಕಾಡಿ

ಅಕ್ಷತಾ ವರ್ಕಾಡಿ – ಮೂಲತಃ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಜೇಶ್ವರದ ವರ್ಕಾಡಿಯವರು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ (M.C.J) ಎಂ.ಎ ಮಾಡಿದ್ದು, ಟಿವಿ9 ಡಿಜಿಟಲ್​ ಮೂಲಕ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ​ 3 ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ ಇವರಿಗಿದೆ. ಸದ್ಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶ, ರಾಜಕೀಯ, ಕ್ರೈಂ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇವರು ಓದುಗರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

Read More
Loading...
Unable to load recommendations.
Follow Us