ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ VS ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತರಪೀಳಿಗೆಯ ಚಲನಶೀಲತೆ

ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಕಬೇಕು. ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆತನ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆಂದು ಬಿಹಾರದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಅವರ ಹಿತೈಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಬಾಲಕರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ತಲುಪುವ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ನಾವು ಮೆರಿಟ್ (ಪ್ರತಿಭೆ) ಕುರಿತು ನಡೆಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಮತ್ತು ಕಳವಳಕಾರಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ.

ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು (intergenerational mobility) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಡ ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 3ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ವಯಸ್ಕರಾದ ಬಳಿಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಡವರ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶೇ. 52ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಅದೇ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಾವು ಹುಟ್ಟಿದ ಅದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ತರದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶೇ. 54ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಅದೇ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ‘ಪೀಳಿಗೆಯ ಆದಾಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ’ (intergenerational wage elasticity) ಎಂಬ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತಂದೆಯ ಆದಾಯವು ಮಗನ ಆದಾಯವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸ್ಕೋರ್ ಸೊನ್ನೆ ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಹುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಯಾವುದನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಕೋರ್ ಒಮ್ಮೆಯಿದ್ದರೆ, ಹುಟ್ಟೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಈ ಸ್ಕೋರ್ ಶೇ. 0.61 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇದು 0.55 ರಷ್ಟಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು 0.4 ರಷ್ಟಿದೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 0.5 ರಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಇಸಿಡಿ (OECD) ಸರಾಸರಿಯು ಸುಮಾರು 0.38 ರಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಅಳತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯು ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಪದೇ ಪದೇ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವ ಚೀನಾಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ

ಉದ್ಯೋಗದ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಥೆ ಇದೆ. 1984ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ತಂದೆ ವೈಟ್-ಕಾಲರ್ (ಉನ್ನತ ಹಂತದ) ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಶೇ. 39.3ರಷ್ಟು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತಾವೂ ಸಹ ಅದೇ ರೀತಿಯ ವೈಟ್-ಕಾಲರ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 4.9ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಅಂತಹ ಉದ್ಯೋಗ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ರೈತರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ಶೇ. 6.4ರಷ್ಟಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ ಕೆಲಸಗಾರರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶೇ. 58.5ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಅದೇ ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 10.5ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಕ್ಲರಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಅಂತಹದೇ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 26.8ರಷ್ಟಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಪಿನ್ ಕೋಡ್ (ವಾಸಿಸುವ ಜಾಗ), ಅವರು ತಾವಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಇಬ್ಬರು ಭಿನ್ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಯುವಕರ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ: ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಲಭ್ಯತೆ ಇರುವ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಶಾಲಡಗಳು, ಉದ್ಯೋಗ ಸಂದರ್ಶನ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಲಭ್ಯ ಇರುವ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಇರುವ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬನು, ತನಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯೂ ಒಂದು ಗಂಟೆ ದೂರವಿರುವ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶಗಳಿಲ್ಲದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರು ತಾವು ಬೆಳೆದುಬಂದ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾನ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಶ್ರಮಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ಮುಂದಿರುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಹಾದಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಈ ಬೃಹತ್ ಅಂತರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇದು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಅಥವಾ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ವಾದವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾವ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರಲಿ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೇಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಶಿಪ್, ವಲಸೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ನಗರ-ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶ್ರಮದಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹವೂ ಬರುತ್ತೆ, ಬರವೂ ವಕ್ಕರಿಸುತ್ತೆ; ಇದು ನಗರಗಳ ಜಲಸಂಕಟದ ಕಥೆ

ವಲಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿವರವಿದೆ. ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ವಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 14.7ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ತಾವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ಶೇ. 2ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದು ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದುವ ನಾಗರಿಕನೊಬ್ಬ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ; ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ಮುಖ್ಯವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ, ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರತಿಭೆಯು ಹುಟ್ಟಿದ ಕುಟುಂಬ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ತರ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ, ತಾನು ತಲುಪಬೇಕಾದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಲು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

ಆಧಾರಗಳು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು (ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಆದಾಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ದಾಖಲೆಗಳು); ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (ORF) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ; ಆಂತರಿಕ ವಲಸೆ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ವಲಸೆ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ