ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಸಮಾನತೆ: ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾ? ಇಲ್ಲಿದೆ ವಾಸ್ತವ ವಿಚಾರ
Santosh Nair's article in 'Your India' series: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವೇಶವು ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಭೆಯಿರುವ ಮೀನಾ (ಬಿಹಾರ) ಮತ್ತು ನೇಹಾ (ಚಂಡೀಗಢ) ಅವರ ಕಥೆಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ GER ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಡತನ, ಕಾಲೇಜುಗಳ ಅಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಯುವಕರು ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆಯ ಭರವಸೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವು ಯುವಕರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಎರಡು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮೀನಾ ಎಂದು ನಾವು ಕರೆಯುವ ಓರ್ವಳು ಬಿಹಾರದ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ನೇಹಾ ಎಂದು ನಾವು ಕರೆಯುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಚುರುಕು, ಹೋಮ್ವರ್ಕ್ ಮಾಡಿಯೇ ತೀರುವವರು. ಅವರ ಹದಿನೆಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಬಂದಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರ ತಾಯಂದಿರೂ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ತದನಂತರ, ಆ ಇಬ್ಬರ ಕಥೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ.
ನೇಹಾಳ ತಾಯಿಯು ಮನೆಯಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೀನಾಳ ತಂದೆಯು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲೇಜಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕೋರ್ಸ್ಗಳಿರುವುದನ್ನು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲೇಜು ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಸೇರಬೇಕು. ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಮೀನಾಳ ತಂದೆ ಕ್ರೂರ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇನಲ್ಲ. ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಿದೆ. ಆದರೆ ಆತನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಪಾದಿಸುವವರು ಒಬ್ಬರೇ ಇರುವ ಕುಟುಂಬ. ಹೆಣ್ಮಗುವನ್ನು ದೂರ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಠಿಣವೆನಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ. ಆಕೆಯ ಮನೆಯ ಯಾರೊಬ್ಬರದ್ದೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಇಲ್ಲ. ನಕ್ಷೆಯೇ (Geography) ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕುರಿತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ (All India Survey on Higher Education) ಈ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಓದಬಹುದು. ಇದು ಕಾಲೇಜು ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವ ಜನರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ದಾಖಲಾತಿ ಪಡೆದವರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತ (Gross Enrolment Ratio) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಇದು ಶೇಕಡಾ 28.4 ರಷ್ಟಿದೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಜನ ಯುವ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಕಾಲೇಜು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಏಳು ಮಂದಿ ಇಲ್ಲ. ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಳಗೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿಯೂ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹಿಂದಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಅನುಪಾತ ಶೇಕಡಾ 28.5 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಪುರುಷರ ಅನುಪಾತ ಶೇಕಡಾ 28.3 ರಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಅಂತರವು ಮುಚ್ಚಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆಯೇ ಸಾಗಿದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನುಪಾತ ಶೇಕಡಾ 25.9 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ST) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನುಪಾತ ಶೇಕಡಾ 21.2 ರಷ್ಟಿದೆ, ಇವೆರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂತರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈಗ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಯೋಜನೆ: ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಪ್ರಭಾವ
ಈ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಈಗ ನಕ್ಷೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಟ್ಟು ನೋಡಿ. ಚಂಡೀಗಢದ ಅನುಪಾತವು ಶೇಕಡಾ 64.8 ರಷ್ಟಿದೆ. ಪುದುಚೇರಿಯದು ಶೇಕಡಾ 61.5. ದೆಹಲಿಯದು ಶೇಕಡಾ 49.0. ಕೋಷ್ಟಕದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಹಾರವು ಶೇಕಡಾ 17.1, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಶೇಕಡಾ 18.6 ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಶೇಕಡಾ 24.1 ರಷ್ಟಿದೆ. ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಅಂತರವು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಇದೆ. ಇದರ ಮುಂದೆ, ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಯುವ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಸುತ್ತ ಎಳೆದಿರುವ ರೇಖೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದುದು.
ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಓದುಗನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತೊಡಕಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬಳು ಎಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಳು ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಚಂಡೀಗಢ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಂತಹ ನಗರಗಳು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೊರಗಿನವರು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಅಳೆಯುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಕ್ಕಳು ಎಷ್ಟು ಜನ ಹೋಗುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿಗೆ, ಈ ಕೋಷ್ಟಕವು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಲಾಭವು ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಇದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೋಷ್ಟಕದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಅದು ಎಲ್ಲಿದ್ದಿತೋ ಅಲ್ಲೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಕಾರಣಗಳೇನು ರಹಸ್ಯವೇನಲ್ಲ, ಆದರೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಾರಣ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೈಗೆಟುಕುವ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಿರುವಲ್ಲಿ, ಯುವಕರು ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜು ಗೇಟ್ ತಲುಪುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಸರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ 8 ಅಥವಾ 10 ನೇ ತರಗತಿಯ ನಂತರ ಅನೇಕರು ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜು ಗೇಟ್ ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಸರತಿ ಸಾಲು ಬಹಳ ತೆಳುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗಳಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ, ಯುವಕರ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲು ಕೈಬಿಡಲ್ಪಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪದವೀಧರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂತರ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷಕರು, ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಕಡಿಮೆ ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಂತರವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೂಡಿಕೆ: ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗದ ಶೇ. 6 ಜಿಡಿಪಿ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ? ಇಲ್ಲಿದೆ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಕೊನೆಗೆ ಮೀನಾ ರಾತ್ರಿಯ ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದಳು. ನೇಹಾಗೆ ಅದರ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕಾಲ್ಪನಿಕರು, ಆದರೆ ಅವರು ನಿಂತಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕ ಮಾತ್ರ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲ. ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ತಾನು ಎಲ್ಲಿ ಜನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವಳು ತನ್ನ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಮೊದಲೇ, ಅವಳ ಹುಟ್ಟಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಳೆದ ರೇಖೆಯು ಅವಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಭರವಸೆಯು ಎಂದಿಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ ನೀವು ಬೇರೆಡೆ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ದಾರಿಯೂ ಕಾಲೇಜು ಗೇಟ್ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿತ್ತಾ?
(ಆಧಾರಗಳು: ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಮೀಕ್ಷೆ (AISHE) 2021-22, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (ಲಿಂಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವಾರು ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತ); ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ, ಪೀಠಿಕೆ. ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗಿಯರು ಕಾಲ್ಪನಿಕರು; ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ನೈಜವಾದವು.)
ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
Published On - 6:03 pm, Mon, 9 November 26




