ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೂಡಿಕೆ: ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗದ ಶೇ. 6 ಜಿಡಿಪಿ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ? ಇಲ್ಲಿದೆ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
Santosh Nair's article in 'Your India' series: ಆರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ, ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗವು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಿಡಿಪಿಯ 6% ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇವಲ 2.7% ಮಾತ್ರ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿಕೆಯು 3.57 ಲಕ್ಷ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆ, ಕಳಪೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಕ್ಷಕ ಅನುಪಾತದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಜೆಟ್ ಹೆಚ್ಚಳ ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
Updated on: Nov 06, 2026 | 4:42 PM
ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಸರ್ಕಾರ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಆಯೋಗವೊಂದು ಅಮೆರಿಕ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದು ತನ್ನ ಜಿಡಿಪಿಯ (GDP) ಕನಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 6 ರಷ್ಟನ್ನಾದರೂ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇದು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗ (Kothari Commission) ನೀಡಿದ ಶಿಫಾರಸಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯಂತೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತವು ಎಂದಿಗೂ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೂ ಬರಲಿಲ್ಲ.
ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಂತ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2023-24ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ವೆಚ್ಚವು ಜಿಡಿಪಿಯ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 2.7 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದೇನೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕುಸಿತವಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ 2.7 ಮತ್ತು 2.9 ರ ನಡುವೆ ತೀರಾ ಕಿರಿದಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದೆ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗದೆ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ರುಪಾಯಿ ಲೆಕ್ಕದ ಬದಲು ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪಾಲು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಈ ಒಂದು ಕುಸಿತದ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಅನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪಾಲೂ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ, ಅಂದರೆ 2017-18 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 10.7 ರಷ್ಟಿದ್ದುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 9 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
ರೂಪಾಯಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚ ಕುಸಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಬಜೆಟ್ ಕೂಡ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರಿಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು ಒಂದು ದಶಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಹೋಗಿದೆ; ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತದ ಶಾಲಾ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: 8ನೇ ತರಗತಿ ನಂತರ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆ ಬಿಡಲು ಕಾರಣ
ಒಂದು ತರಗತಿಯ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಮಗುವಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇನು? ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಜಿಡಿಪಿಯ ಕಡಿಮೆ ಪಾಲು, ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ದಾಖಲಿಸಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ: ಅಂದರೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಖಾಲಿಯಿರುವ ಸುಮಾರು 3.57 ಲಕ್ಷ ಶಿಕ್ಷಕರ ಹುದ್ದೆಗಳು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ತರಗತಿಗಳಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಶಾಲೆಗಳು, ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಅನುಪಾತ. ಇವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ, ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲ. ಇವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗದ ಆರು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕದ ಬಜೆಟ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಲಿಕೆಯಿದೆ. ಬಲವಾದ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೇಶಗಳು (ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು), ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾ 4 ರಿಂದ 5 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದವು; ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರವಲ್ಲ. ಭಾರತವೂ ಸಹ 250 ಮಿಲಿಯನ್ (25 ಕೋಟಿ) ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತೆಳುವಾದ ಬಜೆಟ್ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವೊಂದೇ ಈ ಸರಣಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ತೀರಾ ಸರಳೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ—ಶಿಕ್ಷಕರ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳು, ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಂತರಗಳು, ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ ಏರಿಕೆಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಮನ್ವಯ (trade-off). ಸರಿಯಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡದ ಹಣವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ತರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದೇಶವು ತನ್ನದೇ ಮಕ್ಕಳ ತರಗತಿಗಳತ್ತ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ, ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಹ ಅಷ್ಟೇ ಸರಳೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೂ—ಹೆಚ್ಚು ಮಂಜೂರಾದ ಶಿಕ್ಷಕರ ಹುದ್ದೆಗಳು, ಉತ್ತಮ ಶಾಲಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು—ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಬರಬೇಕಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳು: ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆ, ಪೋಷಕರ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ
ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗದ ಶೇಕಡಾ 6 ರ ಗುರಿಗೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಎರಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟು) ನೈಜ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿದರೆ ಅದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕರ ಹುದ್ದೆಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೂಲಭೂತ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಧುನೀಕರಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾರು ಹಂಚಿಕೆಯ ಜಾರಿಯ ಬದಲು ನೈಜ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.
ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ, ಉಪಯುಕ್ತ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪಾಲು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏರುತ್ತಿದೆಯೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಜಾರುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಶಾಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಸರಣಿಯು ದಾಖಲಿಸಿದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆ ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಎಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಏಕೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು.
(ಆಧಾರಗಳು: ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ, ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚದ ಪಾಲು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ದತ್ತಾಂಶ 2017-18 ರಿಂದ 2023-24; ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚದ ಕುರಿತು ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗದ (1964-66) ಶಿಫಾರಸುಗಳು; ಜಿಡಿಪಿಯ ಪಾಲಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚದ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಲಿಕೆ ದತ್ತಾಂಶ.)
ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
