ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020: ಅನುಷ್ಠಾನ ಸವಾಲುಗಳು, ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆ; ಒಂದು ಅವಲೋಕನ
Santosh Nair's article in 'Your India' series: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020 (NEP 2020) ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ 5+3+3+4 ಮಾದರಿ, ನಿಪುಣ್ ಭಾರತ್‌ನಂತಹ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಶಾಲಾ ನಾಮಫಲಕ ಬದಲಾದಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಯೊಳಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದು ಕಷ್ಟ. ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಭಾಷಾ ನೀತಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿವೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಕೇವಲ ಆರಂಭ, ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿನವೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ.
Updated on: Nov 09, 2026 | 1:04 PM
ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಒಂದು ಪೇಪರ್ ಶೀಟ್, ನೀಲಿ ಪೇಂಟ್ನ ಡಬ್ಬಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಏಣಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪೇಂಟರ್ ಬರುತ್ತಾನೆ. ತಾಳ್ಮೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಎನಿಸುವ ಗ್ರಾಮದ ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಯರಾದ ರಘುನಾಥ್, ಕೆಳಗೆ ನಿಂತು ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ನಾಮಫಲಕದಲ್ಲಿ “ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ” ಎಂದಿತ್ತು. ಹೊಸ ಪೇಂಟಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ, “ಫೌಂಡೇಶನಲ್ ಸ್ಟೇಜ್” (Foundational Stage) ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ವೇಳೆಗೆ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಮಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯ ಗೇಟ್ ಈ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಶಾಲೆಯಷ್ಟೇ ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವವನು ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರು ಕುಡಿದು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಇಡೀ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ತಗಲಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ.
ರಘುನಾಥ್ ಕೆಲ ಹೊತ್ತು ಆ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ತಿರುಗಿ ಅದರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ತರಗತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸುನಿತಾ ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ ನಲವತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ರಾಶಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಪ್ಪುಹಲಗೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವವನು ಮುಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಬೆಂಚ್‌ಗಳು, ಅದೇ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ, ಅದೇ ನಲವತ್ತು ಮುಖಗಳು, ಕಳೆದ ವಾರ ಸುತ್ತೋಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯದ ಅದೇ ದಣಿದ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಒಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ನಾಮಫಲಕಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತರಗತಿಗೂ ನಡುವಿನ ಆ ಸಣ್ಣ ಅಂತರವೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯ ನೈಜ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ನೂತನ ನೀತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದೇಶವು 2020 ರಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಹಳೆಯ 10+2 ಮಾದರಿಯು 5+3+3+4 ಮಾದರಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅಂದರೆ ಮೂರರಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಿವೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ ‘ನಿಪುಣ್ ಭಾರತ್’ (NIPUN Bharat) ಎಂಬ ಮಿಷನ್ ಯಾವುದೇ ಅಜ್ಜಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿತು: 3ನೇ ತರಗತಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಓದಲು ಮತ್ತು ಸರಳ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. 2022 ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ CUET, ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕೆಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Certificate) ಅಥವಾ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬರಬಹುದು. ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಿಂದ ಹೊರಟಿದ್ದರೂ, ಆರಂಭಿಕ ಓದಿನ ಕೌಶಲ್ಯ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಂದಿನಿಂದ ತೋರಿಸಿವೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೂಡಿಕೆ: ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗದ ಶೇ. 6 ಜಿಡಿಪಿ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ? ಇಲ್ಲಿದೆ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತೇ ಆದೇಶಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ರಚನೆಯನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಬಹುದು, ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು, ಮಿಷನ್‌ಗೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಭಾಗವು ಮಾನವನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಗುವನ್ನು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಲಿಯಬೇಕು. ಪುಸ್ತಕವು ಸರಿಯಾದ ಷೆಲ್ಫ್ ತಲುಪಬೇಕು. ಪಾಠವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೊದಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪತ್ರ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಸುನಿತಾ ವಿಭಿನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ಆಕೆಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಾಗ, ಆಕೆಗೆ ಸಮಯ ನೀಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಕೆಯ ಕೈಗೆ ನೀಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ನಂತರ ಯಾರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಬಂದಿತು. ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನವು ಇದನ್ನು ಹಂಚಿತ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನೀತಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ಘರ್ಷಣೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಭಾಷೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಯಿತು. ನೂತನ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯು ಮಕ್ಕಳು ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ತನಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿತು. ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. 2025 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ತಾವು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಗಂಭೀರವಾದ ವಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆ ಬಿಡಲು ಕಾರಣ: ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳು
ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿಫಲ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಗಾತ್ರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಗುವೊಂದರ ಸಮಯ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ 1 ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಬಾಲಕನು ಈಗ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ. ಒಂದು ನೀತಿಗೆ, ಐದು ವರ್ಷ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಆರಂಭ. ಅವನಿಗೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ. ಅವನಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಯಾವುದೇ ನೀತಿಯ ನೈಜ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅದು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಓದಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಗೇಟ್ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣವು ಎಷ್ಟು ತಾಜಾವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ, ಮೂರನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಕೊನೆಯ ಬೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಾಧಾರಣ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಂದು ಮಗುವಿಗೆ ಏನು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.
ರಘುನಾಥ್‌ಗೆ ಹೊಸ ಬೋರ್ಡ್ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಸಂಜೆ ಗೇಟ್ ಮುಚ್ಚುವಾಗ, ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವವನು ಬರುವ ಹಿಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಮರುದಿನಕ್ಕೂ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಡಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.
2020 ರಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾಗಿದೆ? ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೋರ್ಡ್ ಬದಲಾಗಿದೆಯಾ? ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯ ಒಳಗಿನ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾಗಿದೆಯಾ?
(ಆಧಾರಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ; ನಿಪುಣ್ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್ (2021); ಕಾಮನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (2022), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಏಜೆನ್ಸಿ; ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ, ಏಳನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ (ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ); ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಧಿಗಳ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅರ್ಜಿಯ ವರದಿಗಳು (2025); ಮೂರನೇ ಭಾಷೆಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಹಿಂಪಡೆದ ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಳು (2025). ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ; ಆದರೆ ಸತ್ಯಗಳು ನೈಜವಾದವು.)
ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
