Quit India Movement Day: ಬ್ರಿಟೀಷರೇ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ; ಕ್ವಿಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ಕ್ರಾಂತಿ ಹೇಗಿತ್ತು?

ಆಗಸ್ಟ್‌ 15 ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡುವಂತಹ ದಿನ. ಅದೇ ರೀತಿ ಆಗಸ್ಟ್ 8 ರ ದಿನವು ಸಹ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 1942 ರ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನದಂದು, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಳುವಳಿಯಾದ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ’ಯ (Quit India movement) ಕಹಳೆ ಊದಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರೇ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಳಗಿ, ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಪಡಿ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಳುವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಳುವಳಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಲು ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಈ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ ನಡೆದು ಇಂದಿಗೆ 84 ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಟಿ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕೋಣ.

ಕ್ವಿಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ ಏಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು?

ಆಗಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 8, 1942 ರಂದು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಉದ್ದೇಶವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿತ್ತು.

1942 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ಮಿಷನ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಬ್ರಿಟನ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದೆ ದೇಶವನ್ನು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಣದುಬ್ಬರ, ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬಂಧನಗಳು, ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ನೀತಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೋಪವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಂತಿಮ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅದುವೇ ಕ್ವಿಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ.

ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು?

ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ ಆಗಸ್ಟ್ 8, 1942 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಇದರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 8, 1942 ರಂದು ಬಾಂಬೆ (ಈಗ ಮುಂಬೈ) ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ (AICC) ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯು ದೇಶದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು “ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. “ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯು ಜನರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು ಎಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಕ್ಷಣ ಭಾರತವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣವೇ ಆಪರೇಷನ್ ಥಂಡರ್ಬೋಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 9 ರಂದು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಪುಣೆಯ ಆಗಾ ಖಾನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇತರ ನಾಯಕರನ್ನು ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರ (ಈಗ ಅಹಲ್ಯಾನಗರ) ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಮಗ್ಗ ತಾಣಗಳು

ನಾಯಕರಿಲ್ಲದ ಚಳುವಳಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಯಿತು:

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಉನ್ನತ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದರಿಂದ ಚಳುವಳಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ನಾಯಕತ್ವದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಜನರು ತಾವೇ ನಾಯಕರಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 9 ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮುಂಬೈನ ಗೋವಾಲಿಯಾ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆ ಅರುಣಾ ಆಸಿಫ್ ಅಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕರ್ಫ್ಯೂ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿ, ಚಳುವಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಈ ಚಳುವಳಿ ಮುಂಬೈನಿಂದ ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಂತೆ ಹರಡಿತು. ವೈದ್ಯರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಬೀದಿಗಿಳಿದರು.

ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಳುವಳಿಗಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತ ನಾಯಕರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ, ಚಳುವಳಿ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕೋಪವು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿತು. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳು, ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು. ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಬಂಧನಗ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಜನರ ಹೋರಾಟದ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1942 ರ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯು 1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವನ್ನೇ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಸಮಾನಾಂತರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಚನೆಯಾದವು:

ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ರಚನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

• ‘ಪ್ರತಿ ಸರ್ಕಾರ್’ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.
• ಬಂಗಾಳದ ತಮ್ಲುಕ್ (ಮಿಡ್ನಾಪುರ) ನಲ್ಲಿ ‘ತಮ್ರಲಿಪ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ’ ರಚನೆಯಾಯಿತು.
• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಲ್ಲಿಯಾದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಈ ಸಮಾನಾಂತರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನ್ಯಾಯ, ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಇದು ಭಾರತೀಯರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳುವಳಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿತು.

ಜೀವನಶೈಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ