Kakanmath Temple: ಕಾಕನಮಠ ದೇವಾಲಯ; ಬರೀ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿದ 115 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭವ್ಯ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮೊರೆನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಕನಮಠ ದೇವಾಲಯ ಒಂದು ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಚ್ಚರಿ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ 115 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಿಮೆಂಟ್, ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿಲ್ಲ. ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಸಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು 'ದೆವ್ವಗಳು ಕಟ್ಟಿದ ದೇವಾಲಯ' ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆ ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರನ್ನು, ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿದೆ.

Kakanmath Temple: ಕಾಕನಮಠ ದೇವಾಲಯ; ಬರೀ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿದ 115 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭವ್ಯ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ
ಕಾಕನಮಠ ದೇವಾಲಯ
Image Credit source: kevinstandagephotography

Updated on: Apr 21, 2026 | 1:22 PM

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮೊರೆನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಹೋನಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ‘ಕಾಕನಮಠ ದೇವಾಲಯ’ವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ. ಇದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢತೆಗಳ ಸಂಗಮ. ಸುಮಾರು 115 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಭವ್ಯ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವು ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೈಲಿಯಿಂದಲೇ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ಮಾಣದ ರಹಸ್ಯ: ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಾಯಾಲೋಕ:

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಮೆಂಟ್, ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಸುಣ್ಣದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರಿಸಿ (Interlocking system) ಅಂತಹ ಎತ್ತರದ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದರೂ, ಸುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕುಸಿದಿದ್ದರೂ, ಈ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಇಂದಿಗೂ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಛಾಪಘಾಟ (ಕಚ್ವಾಹ) ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ‘ಕೀರ್ತಿರಾಜ್’ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ರಾಜನ ಪತ್ನಿ ಕಾಕನವತಿ ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಈ ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಕಾಕನಮಠ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೌಶಲ್ಯ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ದೇವರಿಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವಾಗ ಈ ವಿಷ್ಯ ತಿಳಿದಿರಲಿ; ಇದು ನಿಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಲಿದೆ

ದೆವ್ವಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೇವಾಲಯವೇ? – ಒಂದು ರೋಚಕ ದಂತಕಥೆ:

ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಜಾನಪದ ಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಕಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದೆವ್ವಗಳು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದವು ಎಂದು ಜನರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಹಿಟ್ಟು ಬೀಸುವ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿದಾಗ ದೆವ್ವಗಳು ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದವಂತೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರವು ಇಂದಿಗೂ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಗೆ ಪುರಾವೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಲ್ಲುಗಳ ಜೋಡಣೆಯು ಈ ನಿಗೂಢತೆಗೆ ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

ದೇವಾಲಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ವೈಭವ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ತಗ್ಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದು ಕೇವಲ ಭಕ್ತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Follow Us