Charanasparsha: ಹಿರಿಯರ ಕಾಲು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದೇಕೆ? ಚರಣಸ್ಪರ್ಶದ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ನಾವು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸುಂದರ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದರೆ ‘ಹಿರಿಯರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು’ (ಚರಣಸ್ಪರ್ಶ ಅಥವಾ ಪ್ರಣಾಮ). ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು, ನವವಿವಾಹಿತರು ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಗೆ ಎರಗುವುದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, “ನಾವು ಹಿರಿಯರ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದೇಕೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಕುಟುಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ.

ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ:

ಭಾರತೀಯ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು. ‘ಪ್ರಣಾಮ’ ಎಂದರೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಎರಗುವುದು. ‘ಚರಣಸ್ಪರ್ಶ’ ಎಂದರೆ ಹಿರಿಯರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪೋಷಕರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮಾನವನ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಗುರುಕುಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಗುರುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಮ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗುರುವಿನ ಮೇಲಿನ ಅಖಂಡ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು.

ನಾವೇಕೆ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು?

ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾದ ಮುಟ್ಟುವುದು ಎಂದರೆ ‘ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವಿನಮ್ರತೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು’. ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅನುಭವಗಳು, ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳನ್ನು ಕಂಡವರು ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದೆಂದರೆ, ಅವರು ನಡೆದ ದಾರಿ, ಗಳಿಸಿದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲಿತ ಪಾಠಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು. “ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವೇ ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪ” ಎಂಬ ಸದಾಶಯ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ತೋರಿಸಬಾರದು ಏಕೆ? ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಬಂಧದ ಬಲ:

ಹಿರಿಯರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾರೈಸಿ ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿರಿಯರ ಮುಕ್ತ ಹೃದಯದ ಆಶೀರ್ವಾದವು ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನ. ಇದು ಯಶಸ್ಸು, ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಪ್ರೀತಿ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಮಾನವೀಯ ಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ:

ಪಾದ ಸ್ಪರ್ಶವು ಕೇವಲ ಹಿಂದೂ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತದ ಸಿಖ್, ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದರೂ, ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಕೊಡುವ ಭಾವನೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ.

ಚರಣಸ್ಪರ್ಶದ ಹಿಂದಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ & ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು:

ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತಿಕರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ:

• ಧನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಚಲನೆ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಹಿರಿಯರ ಪಾದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ಹಿರಿಯರ ಧನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯು ಆಶೀರ್ವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ತಮ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮ: ಹಿರಿಯರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವಾಗ ಸೊಂಟ, ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸಿ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಚಾಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಣ್ಣ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮದಂತಿದ್ದು, ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ