ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿದೆ ಭಾರೀ ಭದ್ರತೆ; ಲೋಕಸಭೆ ವಿಧೇಯಕ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದು ತಾಜಾ ನಿದರ್ಶನ

ಈ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಲೋಕಸಭೆಯ ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 543 ರಿಂದ 850 ಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಉದ್ದೇಶ.

ಮತದಾನ ನಡೆಯಿತು. 298 ಸದಸ್ಯರು ‘ಹೌದು’ (ಬೆಂಬಲವಾಗಿ) ಎಂದರು, 230 ಸದಸ್ಯರು ‘ಇಲ್ಲ’ (ವಿರೋಧವಾಗಿ) ಎಂದರು.

ವಿರೋಧಿಸಿದವರಿಗಿಂತ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವರೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತದಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಗೆಲುವು ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸೋತಿತು.

ಏಕೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು ಸ್ವತಃ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೇ ತರ ಹೊರಟಿದ್ದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಸರಳ ಬಹುಮತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಜರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ‘ಹೌದು’ ಎಂದು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ಅಂದು ಮತದಾನ ಮಾಡಲು 528 ಸದಸ್ಯರು ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು 352 ಮತಗಳು ಬೇಕಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು 298 ಮತಗಳು ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ 54 ಮತಗಳ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ವಿರೋಧಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಕಾನೂನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತು ಎಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಇದು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳಿರುವುದು ಯಾಕೆ? ಅಲ್ಲಿದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಭಾವ

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಸಂಸತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತದ ಕಾನೂನುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸದನಗಳಿವೆ. ಒಂದನೆಯದು ಲೋಕಸಭೆ — ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ನೇರವಾಗಿ ಮತ ಹಾಕಿ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ರಾಜ್ಯಸಭೆ — ಇಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತವಿದ್ದರೆ ಸಾಕು — ಅಂದರೆ ವಿರೋಧಕ್ಕಿಂತ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮತಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ ಕಾಯಿದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ದೈನಂದಿನ ಕಾನೂನುಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಸಂಸತ್ತು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವಿಧೇಯಕಗಳ (ಬಿಲ್ಲುಗಳ) ಮೇಲೆ ಮತ ಹಾಕುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರವು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವೂ ಹೌದು. ಸಂಸತ್ತು ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಾಗ, ‘ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ವೇಳೆ’ಯಲ್ಲಿ (Question Hour) ಸಚಿವರಿಗೆ ಕಠಿಣ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಡೀ ದೇಶದ ಮುಂದೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಸದರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಧೇಯಕ ಕಾನೂನಾಗುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲ ಹಿಂದೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರು ವೀಕ್ಷಿಸಲು, ಓದಲು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ದೈನಂದಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದು ಅಂತಹ ಒಂದು ವಿಷಯ. ಸಂವಿಧಾನ ಎನ್ನುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಲ್ಲ; ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನು ಅನುಸರಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಮೂಲ ನಿಯಮಾವಳಿ (Rulebook). ಒಂದು ವೇಳೆ ಸರ್ಕಾರವು ಅಲ್ಪ ಬಹುಮತದಿಂದ ಈ ನಿಯಮಾವಳಿಯನ್ನು ತನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂದಲೆಳೆಯ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಪಕ್ಷವೂ ದೇಶದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡಬಹುದು; ಆ ಬಳಿಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾದರೆ ವಿಸ್ತೃತ ಸಮ್ಮತಿ ಬೇಕು. ಕೇವಲ ಸರಳ ಬಹುಮತ ಸಾಲದು; ಪ್ರಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಬಹುಮತ ಬೇಕು. ಈ ಮೂಲಕ, ದೇಶದ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಬೇಕಾದರೆ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತವು ರಾಜ್ಯವೊಂದನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಬಹುದು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ

ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಇದನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 33 ರಷ್ಟು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿತು (ಈ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಸಂಸತ್ತು 2023 ರಲ್ಲೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತ್ತು). ಹಲವು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರೂ, ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೆ (Delimitation) ಮಾಡುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ತಮಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ದೇಶದ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೇಲಾಗುವ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವನ್ನೇ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮತದಾನ ಸೋತಿದ್ದು ಸಂಸದರು ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಎಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ‘ಕೇವಲ ಸರಳ ಬಹುಮತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದು’ ಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.

ಸಂಸತ್ತು ಇರುವುದು ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರ ತನಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ದೇಶದ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಸತ್ತು ಇದೆ.

ಒಂದು ಸರ್ಕಾರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು. ಆದರೆ ದೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರುರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾದದಲ್ಲೂ ಅದು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಧೇಯಕ “ಬಹುಮತದ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೂ ಸೋತಿತು” ಎಂಬ ಮುಖ್ಯಾಂಶವನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿದರೆ, ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯವಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರ್ಥ.

ಆಧಾರಗಳು: ಲೈವ್ ಲಾ (LiveLaw), ದಿ ವೈರ್ (The Wire), ಪಿಆರ್‌ಎಸ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ರಿಸರ್ಚ್ (PRS Legislative Research), ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ – ವಿಧಿ 268.

ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ