ಮೇಕೆದಾಟು – ಕಿಶಾವು: ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು, ಆಗಸ್ಟ್ 6: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ನೀರು ವಿವಾದಗಳು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನೀರಾವರಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಅಭಾವ ಹಾಗೂ ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿತವು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳಷ್ಟೇ ಸಾಲದು; ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಒಮ್ಮತವೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಸಂಘರ್ಷದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಕೆದಾಟು

ಕಾವೇರಿ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದವು ನದಿ ತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಭಿನ್ನ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:

ಕರ್ನಾಟಕ: ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ‘ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ’ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ತಮಿಳುನಾಡು: ಕಾವೇರಿ ಡೆಲ್ಟಾ ಭಾಗದ ಕುರುವೈ ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ನಿಯಮಿತ ನೀರು ಹರಿವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ‘ಜೆನ್-ಜಿ ದೇಶವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ’; ಆರ್​ಎಸ್​ಎಸ್​ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್

ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲುಗಳು

2018ರ ಸುಪ್ರಿಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು “ಯಾವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ವಾಮ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೂ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎದುರಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾವನೆಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಬಂದ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸಭೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ರಾಜೀ ಮನೋಭಾವದ ಕೊರತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಹಕಾರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಶಾವು

• ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಕಿಶಾವು ಮಾಡಲ್ ಎಂದೇ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ದೆಹಲಿ, ಹರಿಯಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ – ಈ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಿಶಾವು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಯೋಜನೆಯು ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಂಚಿಕೆ: ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರಗತಿಗೆ ತಡೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವು ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೆಚ್ಚ ಹಂಚಿಕೆ ಸೂತ್ರವು ಆರ್ಥಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ನೆರವಾಗಿದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಲುವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ 2,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ.
• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಮ್ಯತೆ: ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ, ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂವಾದಗಳು ಒಂದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಕಿಶಾವು ಯೋಜನೆ ಸಹಕಾರದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯಿತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯಿಂದ ‘ಕ್ಯಾ ಬೋಲ್ತಿ ಪಬ್ಲಿಕ್’ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಅಭಿಯಾನ ಘೋಷಣೆ

ಮೇಕೆದಾಟು ಮತ್ತು ಕಿಶಾವು ಮಾದರಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವು…

• ಮೇಕೆದಾಟು ಮಾದರಿ: ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಘರ್ಷ & ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ವಿಧಾನ; ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಪನಂಬಿಕೆ; ರಾಜಕೀಯ ವಿಳಂಬ & ಯೋಜನೆ ತಡೆ.
• ಕಿಶಾವು ಮಾದರಿ: ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ & ಮಾತುಕತೆ; ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೂಡಿಕೆ & ಹೊರೆ ಹಂಚಿಕೆ; ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ & ಯೋಜನೆ ಪ್ರಗತಿ.

ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರಿಹಾರಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳಿಂದ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೂಡಿಕೆ (Collective Investment) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಪರಿಹಾರ ಸಾಧ್ಯ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಲು ರಾಜಕೀಯ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ