ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
Santosh Nair's article in 'Your India' series: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕರು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ಜಮೀನು ಮಾರಾಟ, ಸಾಲ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪಣಕ್ಕಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 6.3 ಕೋಟಿ ಭಾರತೀಯರು ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಿಲ್‌ಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಇದು ಕೇವಲ ಬಡತನದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರೋಗದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Updated on: Oct 18, 2026 | 1:34 PM
ತಂದೆಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ತುರ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆ ಕುಟುಂಬವು ಮೊದಲಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಗುಣಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಖರ್ಚಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಿಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಮುಂಗಡ ಹಣ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ತಂದೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಮೀನನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ, ಒಂದಿಬ್ಬರು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಬಳಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಮಗಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಮುಂದೂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಯಾವುದೋ ಅಪರೂಪದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ 2022–23ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಖರ್ಚಿನ ಶೇ. 92ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೇ. 77ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿಮೆ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ನೇರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜೇಬಿನಿಂದಲೇ ಭರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ‘ವನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಟ್ರಸ್ಟ್’ (One Health Trust) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 63 ಮಿಲಿಯನ್ (6.3 ಕೋಟಿ) ಭಾರತೀಯರು ಕೇವಲ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ಬಡತನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಖರ್ಚಿಗಿಂತಲೂ ಔಷಧಗಳ ಬೆಲೆಯೇ ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
63 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಂದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟದಿಂದಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದಾಗಿಯೋ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಜನರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: AI ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ: ಹೊಸ ಕೌಶಲ್ಯಗಳೇ ರಕ್ಷಕ
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ‘ಕ್ಯಾಟಾಸ್ಟ್ರೋಫಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್’ (catastrophic health expenditure) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಟ್ಟು ಬಜೆಟ್‌ನ ಶೇ. 10ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಕೇಳಲು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ತಂದೆ ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದೊ, ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವುದೋ ಎಂದು ಮೌನವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ.
ಆದರೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿ ಎಂದರೆ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ರಮೇಣ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು’ (National Health Accounts) ತಿಳಿಸುವಂತೆ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಜನರ ಸ್ವಂತ ಜೇಬಿನಿಂದ ಖರ್ಚಾಗುವ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣವು 2013–14ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 64ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದುದು, 2021–22ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. 40ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸಮಾಧಾನ ತಂದರೂ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಎದುರಿಸುವ ನೈಜ ಕಷ್ಟಗಳು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಲು ಆಗದಷ್ಟು ಬಡತನವೂ ಇಲ್ಲ, ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಭರಿಸುವಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತರೂ ಅಲ್ಲದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಗತಿಯು ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬ ಖರ್ಚುಗಳಿಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬವು ಮನೆ ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನು, ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಲ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಬರುವ ಸಮಯವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಬಂದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಹಣ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ರೋಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆದಾಯವೂ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಹೋಗಬಹುದು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಜವಾನರ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪಿಎಚ್ಡಿ ಪದವೀಧರರು ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವ ಸ್ಥಿತಿ; ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು
ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ವೈದ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದಂತೆ ಅದು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರರ್ಥ ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನೇ ಕಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮಂಚದ ಬಳಿ ನಿಂತು ಜಮೀನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಗತಿಯು ಕೇವಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸುದ್ದಿಯಷ್ಟೇ ವಿನಃ ಅದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ನೇರ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಿಲ್‌ನಿಂದ ಪಾರಾದಾಗ, ಆ ಅದೃಷ್ಟವು ಕೇವಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
(ಆಧಾರಗಳು: ಸಮಗ್ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ (Comprehensive Annual Modular Survey), ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, 2022–23; ವನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ (One Health Trust), ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಡತನ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು (National Health Accounts), ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ, 2013–14 ರಿಂದ 2021–22ರ ವರೆಗಿನ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚಿನ (out-of-pocket) ದತ್ತಾಂಶ.)
ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
