ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆ: 1 ಲಕ್ಷ ಏಕ-ಶಿಕ್ಷಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸವಾಲು

ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮದ ಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಕರೊಬ್ಬರು ಒಂದೇ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪಿನ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಓದುವ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪು ಸ್ಲೇಟ್ ಮೇಲೆ ನಿಶ್ಯಬ್ಧವಾಗಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ಗುಂಪು ತನ್ನ ಸರದಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ತರಗತಿಯ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸೇರಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಮಾತ್ರ ಶಿಕ್ಷಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರದ್ದೇ ಶಾಲಾ ಜನಗಣತಿಯಾದ ಯುಡೈಸ್ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) ಇತ್ತೀಚಿನ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 104,125 ಏಕ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು (single-teacher schools), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3.37 ಮಿಲಿಯನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇವು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ. 6ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಯೇ. ಆದರೂ ಇದರರ್ಥ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಕ್ಕಳು, ಒಬ್ಬರೇ ಬೋಧಕರಿರುವ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರ್ಥ. ಆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯಕ್ಕೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತರಗತಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಚಿತ್ರಣವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಅನುಪಾತವು ಪ್ರತಿ ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ಸುಮಾರು 26 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 25:1 ರಿಂದ 24:1 ಕ್ಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಬಡ ನಾಗರಿಕರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಈ ಸರಾಸರಿಯು ಅಗಾಧವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:ಆರ್‌ಟಿಇ ಕಾಯ್ದೆ: ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 25 ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ

ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3,57,862 ಮಂಜೂರಾದ ಬೋಧನಾ ಹುದ್ದೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಖಾಲಿ ಇವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 2,97,050 ಹುದ್ದೆಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ಇದು ನಿಖರವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಕಲಿಕೆ ನಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲೇ ಸಲ್ಕರಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 1,93,862 ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿದ್ದು, ಇದು ವರದಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳು ತಲಾ ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.

ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಅಂಕಿಯ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶಾಲೆಯೊಂದರ ಒಳಗೇನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ವಿರಳವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದರರ್ಥ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರೇ ಶಿಕ್ಷಕರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಕಲಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಲೇಖನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ರೀತಿಯ ಒಂದೇ ಕೊಠಡಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತರಗತಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿರುವ, ಆದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವೂ ಇದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಇದ್ದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಏಕ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 17,359 ರಿಂದ ಕೇವಲ 1,865 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಬೋಧಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆಯು ಬಗೆಹರಿಯದ ಅಥವಾ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೊಂದು ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಬಿಹಾರದ ದಾರಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಾದರೆ, ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದವು. ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಏಕ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಅನುಮಾನಿಸುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಇದು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ? ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2019 & CCPA

ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಗುವೆ ಎಷ್ಟು ನಷ್ಟ ತರಬಹುದು ನೋಡಿ. ಐದು ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ, ಓದುವಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಡುವ ಮಗುವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಗಮನವಾಗಿದೆ. ವ್ಯವಕಲನದಲ್ಲಿ (ಕಳೆಯುವುದು) ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಹಾಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಕಲಿಯಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಮಗುವಿಗೆ ಅದು ಸಿಗದಿರಬಹುದು. ಯಾರೋ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಲು ವಿಫಲರಾದರು ಎಂದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಎಷ್ಟೇ ಸಮರ್ಪಿತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಐದು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ.

ದಾಖಲಾತಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನದಷ್ಟೇ ಶಿಕ್ಷಕರ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೂ ಗಮನ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದುವೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಮಗುವನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಸರಿಯಾದದ್ದೂ ಹೌದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗೂ ಅದರ ನಿಜವಾದ ತರಗತಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಕಠಿಣವಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಕಲಿಕೆಯ ಅಂತರವು ಎಲ್ಲಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ.

ಪೋಷಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ: ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೋಧನಾ ಹುದ್ದೆಗಳು ಮಂಜೂರಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಖಾಲಿ ಇವೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಆ ಉತ್ತರವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮಗುವಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಗಮನ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

(ಆಧಾರಗಳು: ಯುನಿಫೈಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಫಾರ್ ಎಜ್ಯುಕೇಶನ್ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+), 2024-25, ಏಕ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಅನುಪಾತದ ದತ್ತಾಂಶ; ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಕರ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ದತ್ತಾಂಶ; ರಾಜ್ಯವಾರು ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯ ಮಾದರಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.)

ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ