ನೂತನ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಮೇಲಿರುವ ಸಿಂಹದ ಪ್ರತಿಮೆ ದೇಶದ ಲಾಂಛನ ಕಾಯ್ದೆ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್

ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸ್ಟಾ ಯೋಜನೆಯ (Central Vista project) ಅಂಗವಾಗಿ ನೂತನ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಮೇಲಿರುವ ಸಿಂಹದ ಪ್ರತಿಮೆ (Lion sculpture) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಲಾಂಛನ (ಅಸಮಂಜಸ ಬಳಕೆ ನಿಷೇಧ) ಕಾಯ್ದೆ,2005ನ್ನು (State Emblem of India (Prohibition of Improper Use) Act, 2005) ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಶುಕ್ರವಾರ ಹೇಳಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ ಆರ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಮುರಾರಿ ಅವರ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ಹೊಸ ಶಿಲ್ಪವು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಲಾಂಛನ (ಅನುಚಿತ ಬಳಕೆ ನಿಷೇಧ) ಕಾಯ್ದೆ, 2005 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಇಬ್ಬರು ವಕೀಲರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹೊಸ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಶಾ ಅವರು ”  ಅನಿಸಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನದ ಅನುಮೋದಿತ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರ ವಕೀಲ ಅಲ್ದನಿಶ್ ರೀನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ ಎಂಬ ಲೋಗೋ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ಕಾಯ್ದೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದವನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ ಲಾಂಛನ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನವು 2005ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.

ಇಬ್ಬರು ವಕೀಲರಾದ ಅಲ್ದಾನೀಶ್ ರೀನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಸ ಲಾಂಛನವು ಭಾರತದ ಲಾಂಛನದ (ಅಸಮಂಜಸ ಬಳಕೆ ನಿಷೇಧ) ಕಾಯ್ದೆ 2005ರ ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನದ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸತ್ ಮೇಲಿರುವ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಕೋರೆಹಲ್ಲು ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಶೋಕನ ಸಾರಾನಾಥ ಸಿಂಹ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಿಂಹಗಳು “ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸಂಯಮದಿಂದಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ಸಿಂಹಗಳು ಬುದ್ಧನ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಕೇವಲ ವಿನ್ಯಾಸವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಶಾಸನವು ಮೌನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅರ್ಜಿಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಅದರ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಜಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 14 ನೇ ವಿಧಿ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ಲಾಂಛನದ ಮೇಲೆ ಹೇರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮವು ‘ಒಬ್ಬರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಂಬಿಕೆ’ಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ 21 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅವಹೇಳನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ.

Published On - 1:50 pm, Fri, 30 September 22