ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಅಗಾಧ ವೇಗ: ಭಾರತದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆ

ನವದೆಹಲಿ, ನವೆಂಬರ್ 4: ಜಾಗತಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ ವರದಿ (Poverty and Equity Brief) ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣವು 2011ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 27.1ರಷ್ಟಿದ್ದು, 2023ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. 2.6ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯು, ಸತತ ಗೃಹಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ (Household Consumption Expenditure Surveys) ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 49.6 ಕೋಟಿ ಜನರು, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಕೋಟಿ ಭಾರತೀಯರು, ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ದಿನಕ್ಕೆ 4.20 ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಬಡತನ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಬದಲಾವಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು

ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸವಾಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. 2011–12ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ಶೇ. 57.7ರಷ್ಟು ಜನರು ದಿನಕ್ಕೆ 4.20 ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (2021ರ ಖರೀದಿ ಶಕ್ತಿ ಸಮಾನತೆ – PPP ಆಧಾರದಲ್ಲಿ) ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇ. 27.1ರಷ್ಟು ಜನರು ತೀವ್ರ ಬಡತನವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ, ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಆದಾಯವು 3 ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು.

ಆದರೆ 2023ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. 16.1ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟವಾದ ಶೇ. 2.6ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

2022–23ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋವಿಡ್ ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡಂತೆ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 12 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಡತನದಿಂದ ಹೊರಬಂದ 50 ಕೋಟಿ ಜನರು; ದೇಶದಲ್ಲೀಗ ಕಡುಬಡತನ ಗಣನೀಯ ಇಳಿಕೆ

ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳು: ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಡತನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

1. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2017ರಿಂದ 2023ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 13.4 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯೋಗ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಔಪಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

2. ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಲಿಷ್ಠ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಸರ್ಕಾರದ ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಲು ನೆರವಾಗಿವೆ.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗರೀಬ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಅನ್ನ ಯೋಜನೆ (PMGKAY): ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆ.
• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ – ಗ್ರಾಮೀಣ (PMAY-G): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಬಡವರಿಗೆ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೆರವು.
• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ (PM-KISAN): ರೈತರಿಗೆ ನೇರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ.
• ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (DBT): ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಕುಟುಂಬಗಳ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ.

ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು

ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ, ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.

ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನದ (Multi-dimensional Poverty) ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ದಿನಕ್ಕೆ 3 ಡಾಲರ್‌ಗಳಂತಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಳು ಕೇವಲ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ; ಜನರು ಉತ್ತಮ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಯುವಜನರ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಸಮಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಕಚೇರಿ (NSO) ನಡೆಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಗೃಹಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖರೀದಿ ಶಕ್ತಿ ಸಮಾನತೆ (PPP) ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ವರದಿಯು ದೇಶೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಟಿಕ್​ಟಾಕ್ ಸ್ಥಾಪಕನನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ಮುಕೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ಈಗ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶ್ರೀಮಂತ

ದೇಶದ ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ

ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ ವೇಗವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬೃಹತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಭಾರತ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಈಗ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ.

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ನೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

• ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
• ಯುವಜನರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
• ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ತೆರಿಗೆದಾರರಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸಲು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ