ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು: ಹಕ್ಕುಗಳ ಜೊತೆಗಿರುವ ಪ್ರಜೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೇನು ತಿಳಿಯಿರಿ

ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಯಾವುದು ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಕೇಳಿ ನೋಡಿ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು, ಗೌರವದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎನ್ನುವ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಈಗ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಕೇಳಿ.

ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೌನವೇ ಉತ್ತರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನ ತಮಗೆ ಏನನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನವು ತನ್ನಿಂದ ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಸ್ವತಃ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 51A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಇಂದು ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೊಂದು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನ, ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದ ಉನ್ನತ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು. ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ದೇಶದ ಮಿಶ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮೃದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕಾಡುಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ವಜ್ರ್ಯ ಮಾಡುವುದು. ತಾನು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವುದು. ಮತ್ತು, ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾದ, ಆರರಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.

ಈ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು 1950 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ದಾರ್ ಸ್ವರ್ಣ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, 1976 ರಲ್ಲಿ 42 ನೇ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರವಿದೆ (ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಪಿನ ಸಾರವಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಸತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ): 1976 ಎನ್ನುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯ (Emergency) ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ನಾಗರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ನಂತರ, 2002 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ವದಂತಿ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಹಾಗೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿ

ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದ ನಂತರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತರುವ ವಿಷಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಂತೆ, ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಲ್ಲಿ” ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಬದ್ಧತೆಗಳಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧಗಳಾಗಿಯಲ್ಲ.

ಇದರರ್ಥ ಇವು ಬರೀ ಟೊಳ್ಳು ಮಾತುಗಳು ಎಂದಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮನೋಭಾವದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ. ಹಕ್ಕುಗಳು “ನಾನು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ಏನನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತವೆ: “ನಾನು ಜೀವಿಸುವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ, ಕೇವಲ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಏನನ್ನು ನೀಡಬೇಕು?” ಈ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಯೋಚಿಸದೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಪ್ರಜೆಯು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನವು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರ್ಕ್, ರೈಲ್ವೆ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ ತಂಗುದಾಣದಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು, ಹಾನಿ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಅದನ್ನು ಬೇರಾರೋ ಬಂದು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸದಿರುವುದು — ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಧಿ 51A ರ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾದ “ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ” ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು? ಭಾರತದ ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ಹಕ್ಕು, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಂಘರ್ಷ

ಇದರರ್ಥ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಾಗರಿಕ ಲೋಪವನ್ನೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಪರಾಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೂ, ಆ ವಿಷಯವೇ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ದೇಶವೊಂದು ತನ್ನ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯಾರೂ ನೋಡದಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪ್ರಜೆಗಳು ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಈ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವೆಂಬಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಎರಡನೆಯದು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನೀವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಯಸುವ ಹಕ್ಕೊಂದನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ, ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಅದೇ ಸಂವಿಧಾನದ ಪುಟದ ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಏನನ್ನೋ ಬಯಸುವ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಒಂದಿದೆ. ಅದು ಏನೆಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?

ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ